10 Kasım 2019 Pazar

Türkiye'de Belediyeler Neden Bu Kadar Borçlu?

Bilançosu bazı belediye başkanları tarafından halka arz edilen belediyelerden gördüğümüz üzere, birçok belediye ciddi bir borç yükü altında. Peki bu durumun sebebi nedir?
Türkiye'de Belediyeler Neden Bu Kadar Borçlu?

bu sorunun cevabını vermemiz için öncelikle belediyelerin iç borçlanma sürecini incelemek lazım

ilk olarak, borçlanma gerekçesi belirtilerek borçlanma izin yazısı hazırlanır ve belediye meclisine sevk edilmek üzere belediye başkanınca imzalanır. meclis üyelerinden birisi teklifte bulunur ve konu belediye gündemine alınır. konu hukuk ve diğer ilgili komisyonlarda tartışılır ve belediye meclisine sunulur. 5393 sayılı belediye kanunu'nun 68/e bendi uyarınca en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden belirleme oranıyla artırılmış tutarı belirlenir. eğer borçlanma, bu tutarın (yani bütçe gelirlerinin) %10'unu aşmıyorsa toplantıya katılanların çoğunluk kararıyla; aşıyorsa meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alınır ve ilave olarak da çevre ve şehircilik bakanlığının yazılı onayı gerekmektedir. yine, finansal kurumlardan borçlanmak için çevre ve şehircilik bakanlığı'nın onayı gerekmektedir. ancak 29.11.2018 tarihli değişikliğe kadar bu onaylar içişleri bakanlığı'ndan alınmaktaydı.
dolayısıyla, yakın zamana kadar içişleri bakanlığı'nın onayı olmaksızın belediyelerin bu kadar borçlanması mümkün değildi.

diğer bir konu, bu borçların niteliğidir

türkiye'de belediye borçlarının önemli bir kısmını banka borçları teşkil eder ve bu krediler genelde 10 yıl gibi uzun vadelerde alınır. önceden kamu bankaları, iller bankası teminat mektubu karşılığında nakdi ve gayrinakdi kredi veriyordu. ancak süreç son yıllarda değişti ve artık belediyeler imza karşılığı kredi kullanabiliyor. üstelik örneğin belediye ve özel idarelerin merkezi bütçe vergi gelirlerinden payları gibi birçok geliri kanunen haczedilemez. ancak bankalar basit bir mantık yürütür: "ben bu krediyi öyle ya da böyle tahsil ederim, öyleyse çakayım gitsin."

yine belediyelerin borçlanmasına bir sebep, sponsorluk anlaşmalarıdır

türkiye'de birçok belediye, ait olduğu şehrin futbol klubüne doğrudan veya dolaylı yoldan sponsor olmuştur. ümraniyespor, ümraniye belediyesi'ni formasının ön kısmına yazdırarak bunu göstere göstere yaparken balıkesir belediyesi, iştiraki olan "baltok aş" üzerinden sponsor olur balıkesirspor'a. bu belediyelerin sponsorluk anlaşmaları ve aktarılan fonlar devasa tutarlardadır. altyapı yatırımı yapmak yerine kredi borçlarıyla hormonlu olarak büyüyen birçok anadolu takımı ortaya çıkmıştır sonuçta. elimizden gelse muhtarları borçlandırıp mahalle takımlarına sponsor yapacağız. neyse...

öyleyse belediyelerin bu denli borçlanmasında dört sorumlu vardır

1. borçlanmayı önemli bir sorun olarak görmeyen belediyecilik anlayışı.
2. buna icazet veren içişleri bakanlığı.
3. büyüklük ve kar peşindeki bankalar.
4. ülkemiz futbolunda asansör takım diye bir tanım oluşmasına sebep olan mikro milliyetçilik anlayışı.