19 Şubat 2020 Çarşamba

mükemmel bir bilgiseli: Dünya'nın Tek Uydusu Ay Nasıl Oluştu?

ay, dünya'nın doğal uydusudur. yaklaşık 383 bin km. uzaklıkta ikamet eder. dünya yörüngesi yaklaşık 28 gün, kütle çekim gücü ise dünya'nın % 16.5'i kadardır. 3475 km'lik bir çapa sahip olup eksen eğikliği 6.7°'dir.
ay, 4.5 milyar yıl kadar önce güneş sistemi'nin oluşum aşamasında theia ismi verilen bir gezegenin, görüntüsü iki boyutlu düzlem kabul edilerek bakıldığında dünya'nın kuzey doğu istikametine çarpmasıyla oluşmuştur. çarpma sonrasında her iki gezegenden de hatırı sayılır miktarda kaya parçaları kopmuş ve kopan parçalar tıpkı satürn halkaları gibi dünya etrafında yörüngeye oturmuştur. dünya'nın çekim gücünün satürn kadar güçlü olmaması nedeniyle dünya etrafındaki halkalar birleşmiş ve dünya yüzeyinin 22.000 km. uzağında ay isimli uydu gezegen oluşmuştur.
dünya etrafında bu kadar yakın mesafede yörüngeye oturan ay'ın çılgın gibi yörünge çizmesiyle oluşan merkezkaç etkisiyle ay dünyadan uzaklaşmaya başlamıştır. bu etki günümüzde de devam etmekte ve ay her yıl yaklaşık 2.5-5 cm. kadar dünya'dan uzaklaşmaya devam etmektedir.
ay'ın çekim etkisiyle dünya'nın ekseni 23°27' eğilmiş ve bu eğiklik sayesinde mevsimler oluşmuştur.
ayrıca, theia isimli gezegenin çarpma etkisiyle kendi ekseni etrafında kinetik enerji kazanan dünya o zaman için 3 saatlik bir döngü ile kendi etrafında dönmeye başlamıştır. bu hız da yavaş yavaş düşmüş ve günümüzde 23 saat 56 dakikalık bir süreye kadar yayılmıştır. dünya'nın eksen yörüngesi de yavaşlamaya devam etmektedir.
çarpmanın etkisiyle dünya'nın kutup noktaları da kendi etrafında döngü kazanmış ve bu döngü, günümüze kadar rotasını 26.000 yılda tamamlayacak süreye kadar yavaşlamıştır.